Metoda superwizji pomaga nauczycielom efektywnie wdrażać zmiany do szkół

Napisał(a) Redakcja środa, 29 grudnia 2010 14:17

Z postulatem indywidualizacji nauczania spotykamy się coraz częściej. I wszystko wskazuje na to, że tego żądania nie da się ominąć – choćby tylko dlatego, że jest słuszne. Treści do nauczenia są trudne, a uczniowie zróżnicowani. Ujednolicone metody może były skuteczne w przeszłości, kiedy szkoły, zwłaszcza średnie i wyższe, kształciły nieliczne elity, rezygnując z kształcenia tych, co nie potrafili się dostosować. Dziś takie postępowanie jest już niemożliwe. Tym bardziej, że konieczność nowego podejścia rozumie MEN i zamierza go wymagać od nauczycieli. Mamy jednak dla Państwa dobrą wiadomość: to się da zrobić. Indywidualizacja nauczania jest możliwa – nawet w dużych klasach. Na prowadzonych przez nas szkoleniach i warsztatach dowiedzą się Państwo, jak to robić, od czego zaczynać. 

Jednak samo szkolenie, nawet kilkunastogodzinne nie będzie efektywne, jeśli nauczyciel nie przekona się, że może i potrafi indywidualizować. Pracując z uczniami w nowy sposób potrzebuje informacji, czy robi to właściwie. Wprowadzanie nowych metod to jednocześnie praca nad sobą, czasem trudna, ale warta wysiłku. Praca nad sobą powinna bowiem stanowić początek myślenia o pracy z dziećmi. Niedostateczna świadomość preferencji poznawczych uczniów i intuicyjny dobór metod nauczania utrudniają skuteczną pracę. Często przyczyną jest nieświadomość własnych preferencji – wówczas nauczyciel proponuje metody właściwe dla niego, lecz niekoniecznie dla uczniów.

Tak rozumiana praca nad sobą wymaga wsparcia ze strony innych, pracy zespołowej, konsultacji, dyskusji. Wsparciem w tej pracy będą proponowane przez nas superwizje.

W superwizji nie chodzi jedynie o przekazanie nauczycielowi wskazówek, jak powinien postępować z uczniem. Ważniejsze, by nauczyciel spojrzał na sytuację oczami swojego ucznia. Członkowie grupy pomagają w tym pokazując mu (często przez odgrywanie scenek) jego zachowanie. Nauczyciel może spojrzeć na siebie jakby z boku.

Superwizja to refleksja nad tym, co wydarzyło się w klasie, podczas gdy superwizor pomaga:

• Lepiej rozumieć uczniów.
• Uświadamiać sobie w pełni, jakie działania pedagogiczne naprawdę podejmujemy.
• Poznawać charakter kontaktów interpersonalnych nauczyciela z uczniami.
• Poszukiwać lepszych sposobów uczenia i wspierania rozwoju uczniów.

W Punctum prowadzimy wiele form syperwizji. Najpopularniejszą wśród nauczycieli jest metoda grupowa, oparta na analizie poszczególnych przypadków. Nauczyciel referuje problem, który chciałby omówić z grupą, pozostałe osoby słuchają. Później następuje wymiana skojarzeń, myśli, pomysłów. Uczestnicy grupy powinni kierować się intuicją. Powinni zaufać swoim emocjom, towarzyszącym im podczas wsłuchiwania się w prezentację. W trakcie superwizji korzystamy nie tylko z własnych doświadczeń, ale również z doświadczeń innych osób z zespołu.

Niektóre korzyści uczestnictwa w superwizji:

• Poznanie siebie uświadomienie sobie własnych przekonań, swoich mocnych i słabych stron. Większa swoboda i pewność siebie. Dowiadujemy się o sobie rzeczy, z których nie zdawaliśmy sobie sprawy i dzięki temu uczymy się lepiej rozumieć swoje reakcje, uczucia, sposób myślenia i podejmowania decyzji.
• Odkrycie przyczyny trudności napotkanych w pracy wychowawczej i dydaktycznej. Wypracowanie lepszej strategii pracy, odzyskanie zaufania do siebie i doświadczanie większego zadowolenia ze swojej aktywności zawodowej.
• Poznanie i ćwiczenie nowych metod pracy. Możemy dowiedzieć się, jak inni widzą nasze trudności, podczas gdy prowadzący zadba o atmosferę bezpieczeństwa.
• Poprawa relacji z innymi nauczycielami – wzrost zaufania, większe uwrażliwienie na ich potrzeby. Poczucie akceptacji grupy i akceptacja siebie.
• Nauczenie się różnych sposobów rozwiązywania problemów w szkole i poszerzenie horyzontu myślenia – w konsekwencji szersze postrzeganie swojej pracy.

Warto pamiętać, że proces uczenia się niezależnie od tego czego się uczymy, by był pełny i skuteczny powinien przebiegać czterofazowo. Graficznie można go przedstawić następująco (za: Kolb’em):

Ten model uczenia się jest właśnie wykorzystywany w superwizji. Polega on na zdobywaniu wiedzy przez przetwarzanie doświadczeń. W cyklu Kolba, tak jak w superwizji, uczenie rozpoczyna się od konkretnego opisu doświadczenia (wydarzenia na lekcji). Po nim następuje refleksja (introspekcja wydarzenia), w dalszej kolejności dochodzi do uogólnienia tego, co się wydarzyło (teoretyzacja) i aktywnego eksperymentowania (czyli zaprojektowania zmiany w oparciu o to uogólnienie i wdrożenie jej do praktyki).

Większość z nas ma określony preferowany styl uczenia się. Pamiętając o tym, że w zespole (nie tylko nauczycielskim) są działacze, refleksyjni, teoretycy i pragmatycy, łatwiej jest nam planować efektywną współpracę. Możemy się wzajemnie dopełniać swoimi mocnymi stronami. Dzięki temu zespół może łatwiej i skuteczniej rozwiązywać problemy jakie przed nami stają zamiast zmagać się z nimi w pojedynkę. Przydzielając określone zadania właściwym osobom możemy szybciej osiągnąć sukces. W obliczu problemu działacze niech eksperymentują, refleksyjni namyślają się nad sytuacją i stawiają hipotezy, teoretycy uzupełniają je o wiedzę teoretyczną, pragmatycy zaś są gotowi projektować realne działania zaradcze. Sprawnie działający zespół nauczycielski jest gwarantem powodzenia szkolnego ucznia, ponieważ żaden nauczyciel nie pozostaje sam w swojej praktyce, a jego działania są nieustannie weryfikowane i udoskonalane przez innych członków zespołu.

Pracownia PUNCTUM proponuje rozmaite formy superwizji – od klasycznej superwizji dla 2-4 osób, poprzez indywidualne hospitacje, naukę wzajemnych hospitacji, superwizje grupowe (do 12 osób), tworzenie programu dla konkretnych klas aż po zwykłe konsultacje (indywidualne lub grupowe) wspierane metodami superwizyjnymi.

Szczegóły w ofercie.

Zachęcamy do skorzystania z naszego wsparcia. Indywidualizacji nie da się w szkole wprowadzić jednorazowym rozporządzeniem czy jednorazową deklaracją. Jest to dość długi proces, a jego przebieg w każdej szkole będzie wyglądał inaczej. Zależy on bowiem od zespołu nauczycieli, od warunków zewnętrznych, bazy materialnej szkoły, od społeczności uczniów i rodziców, od problemów środowiska lokalnego.

Nauczyciel w kontakcie z dzieckiem jako jedynym, niepowtarzalnym indywiduum, jest nie tylko rzemieślnikiem wyposażonym w dobre narzędzia, ale i artystą. W kontaktach z naszymi uczniami naśladujmy Michała Anioła, który szanował naturę każdej bryły marmuru i wydobywał kształty w niej zaklęte. Bądźmy też tak cierpliwi i mądrzy jak Sokrates, zadając dzieciom pytania, ucząc ich stawiania pytań, odpowiadając na ich pytania. Nie gaśmy w dzieciach i młodzieży ich naturalnej ciekawości, podsycajmy nawet najsłabszy płomyk, świadczący o jej istnieniu. Szanujmy indywidualność młodych ludzi, talenty, które posiadają i stwarzajmy warunki do ich rozkwitu. Zarówno superwizje jak i inne formy szkoleń proponowanych przez Pracownię PUNCTUM mogą pomóc w procesie stawania się artystą i sokratejskim położnikiem umysłów dzieci oddanych pod naszą pieczę.